İnsanın en kolay düştüğü tuzaklardan biri, hiç sınanmadığı bir konuda kendisini güçlü sanmasıdır. Çünkü sınanmamışlık, çoğu zaman insana bir özgüven değil, farkında olmadığı bir kibir yükler.
Henüz düşmemiş birinin, düşene yukarıdan bakan alaycı gözleri vardır. Hiç kaybetmemiş olanın, yenilene verdiği hazır reçeteler… Yaralanmadığı yerden konuşanların kesin hükümleri… Hepsinin ortak noktası aynıdır: Acıyı yaşamadan acının öğretmeni kesilmek.
“Ben olsaydım öyle yapmazdım.”
“Onun anlamadığını ben anlardım.”
“Ben olsam kesin ayağa kalkardım.”
Ne kadar tanıdık cümleler… Oysa bu cümlelerin çoğu, deneyimin değil, deneyimsizliğin ürünüdür. Çünkü insan, yaşamadığı bir sınavın doğru cevabını verdiğini sanır. Hayat ise bu yanılsamayı er ya da geç bozar.
Bir başkasının yaşadığı yıkımı dışarıdan izlemek kolaydır. Kolay olan, “abartıyor”, “hak etti”, “ben olsam öyle davranmazdım” demektir. Zor olan ise aynı şartların içine düştüğünde kendini tanımaktır. Çünkü hayat herkese yalnızca varlığı değil, yokluğu da tattırır. Doyumu gösterdiği kadar yoksunluğu da yaşatır. Şenliği sunduğu kadar matemi de kapıya getirir.
İşte o gün insan, yıllarca başkalarına verdiği hükümlerin aslında ne kadar eksik olduğunu fark eder.
Yanılırsın.
Yenilirsin.
Düşersin.
Ödün verirsin.
Taşıyamam dediğin yükleri omuzlarsın.
Ve bütün bunların sonunda bambaşka birine dönüşürsün. Daha doğrusu, gerçek kendinle tanışırsın.
Çünkü karakter, rahat günlerde değil; zor zamanlarda görünür. Güç, hiç düşmemek değildir. Düştüğünde nasıl kalkacağını öğrenmektir. Merhamet ise acımak değil, insanın her koşulda değişebileceğini bilmektir.
Yaşamadığın deneyimin kahramanı olamazsın. Görmediğin yol ayrımının bekçiliğini yapamazsın. Geçmediğin ateşin nasıl yaktığını tarif edemezsin.
Bu yüzden, başkalarının sınavlarını küçümsemeden önce kendi hayatının henüz hangi sayfasında olduğunu düşünmek gerekir. Çünkü hayatın en şaşırtıcı yanı, bugün eleştirdiğin durumun yarın seni de bulabilmesidir.
Belki de gerçek bilgelik, “Ben olsam yapardım.” demekte değil; “Ben yaşamadım, bilemem.” diyebilmektedir.
Çünkü insan, sınanmadığı zaafın güçlüsü değildir. Sadece henüz o sınavla tanışmamıştır.
